Wetenschap
Op welke manier bedrijft Marcel Cobussen muziekwetenschap?
Na het afronden van zijn conservatoriumopleiding in 1988 realiseerde Marcel Cobussen zich dat hij behoefte had aan meer verdieping en wetenschappelijke reflectie. In 1990 begon daarom hij aan de universitaire studie Kunst en Cultuurwetenschappen. Hij beoogde in eerste instantie een managementfunctie in de muziekwereld, maar werd al snel gegrepen door de kunstfilosofie en in het bijzonder door het postmodernisme. Zijn eindscriptie over postmoderne muziek was zijn eerste serieuze kennismaking met de relatie tussen muziek en filosofie. Hij besprak daarin het postmodernisme als stroming die bekend wordt in de jaren zeventig. Muziek die daartoe gerekend zou kunnen worden "is muziek die veel citeert uit verschillende stijlen, hoge en lage cultuur die door elkaar heen worden gegooid" (N1,12) (denk aan Frank Zappa of John Zorn).
Inmiddels spreekt hij liever niet meer van postmodernisme als stroming of muzikaal genre, maar eerder van postmoderne elementen: "Ook muziek van Schubert bevat elementen die vanuit het postmoderne inzichtelijk kunnen worden gemaakt. Die elementen zijn blijven liggen in andere vormen van analyse en reflectie op muziek." (N1,12)
"ik ben niet alleen geen muziekwetenschapper, ik ben ook geen filosoof." (N1,14)
Marcel Cobussen distantieert zich van het stereotype beeld dat hij heeft van muziekwetenschappers: "het lijkt wel alsof zowel musici als musicologen concerten zoveel mogelijk proberen te vermijden" (N1,4). Hij bezoekt namelijk wél regelmatig concerten en houdt bovendien niet van paginalange analyses waarin hooguit een paar maten muziek worden besproken. Bovendien speelt klassieke muziek geen grote rol in zijn leven. Een filosoof noemt hij zich ook niet, omdat de taal van Hegel en Kant hem niet aanspreekt. Aangezien hij wel past in een ander stereotype beeld van de muziekwetenschapper: dat van de Frank Zappa- en ontoegankelijke experimentele muziekfan die wetenschap bedrijft over muziek, noem ik hem toch een muziekwetenschapper.
|
Deconstructie
|
Marcel Cobussen promoveerde in 2002 op de interactieve online dissertatie Deconstruction in Music. Naast het voordeel van de toegankelijkheid en de mogelijkheid om tekst met geluid te combineren, motiveerde met name het idee van intertekstualiteit hem tot de keuze om in de vorm van een website te promoveren. De toegankelijkheid en beschikbaarheid van de website heeft ertoe geleid dat Marcel Cobussen nog wekelijks benaderd wordt over zijn promotieonderzoek.
Intertekstualiteit is een belangrijk aspect van het deconstructie-denken bij Derrida: "...dat teksten allemaal met elkaar samenhangen; dat er geen begin is, geen eind; dat ze allemaal constant naar elkaar verwijzen in een netwerk." (N1,2) Dit netwerk en de koppeling van vorm en inhoud komt terug in zijn website.
De mogelijkheid om geluidsfragmenten aan tekst te koppelen lost volgens Cobussen bovendien een muziekwetenschappelijk probleem op. "Er is een probleem in het schrijven over muziek. Dat probleem kom ik bijna dagelijks tegen, als ik een musicologisch verhaal lees. Mensen proberen dan wanhopig in tien pagina's te beschrijven wat er in een enkele maat gebeurt. en zelfs dan heb je eigenlijk geen idee waar het over gaat." (N1,1)
|
Spiritualiteit
|
In Thresholds. Rethinking Spirituality Through Music verbindt Marcel Cobussen muziek met spiritualiteit. De relatie tot zijn traditionele rooms-katholieke opvoeding en ervaring als misdienaar en kerkorganist vormen deel van de aanleiding, maar ook via het nadenken over deconstructie en ethiek kwam hij op het onderwerp spiritualiteit. "[...]omdat het voor mij beide iets te maken heeft met 'dat wat niet gedacht kan worden', wat zich onttrekt aan rationele patronen." (N2,3) Volgens Marcel Cobussen zijn er geen intrinsieke eigenschappen die muziek 'spiritueel' maken. "... in zekere zin kan ik me voorstellen dat mensen ook spirituele ervaringen kunnen krijgen door te luisteren naar Zorn" (N2,5)
| |
Videofragment 1. Marcel Cobussen over spiritualiteit en muziek |