Deze website vormt de eindopdracht voor de bachelorcursus 'Kernproblemen in de Muziekwetenschap' onder leiding van dr. Barbara Titus van de opleiding Muziekwetenschap, Universiteit Utrecht. De biografie dient als kader waarbinnen kennis vergaard kan worden over muziek en invloed van het bedrijven van wetenschap op de beleving van muziek. De biografie is tot stand gekomen op basis van twee interviews en bestudering van achtergrondinformatie over Marcel Cobussen. De keuze om deze opdracht in de vorm van een website te maken is op de eerste plaats ingegeven door de wens om een niet-hiërarchisch gestructureerde tekst af te leveren en op de tweede plaats de wens om geluids- en beeldfragmenten toe te voegen. De website verwijst het tevens naar intertekstualiteit, deconstructie en de dissertatie van Marcel Cobussen.
De term biografie schept de verwachting van een verhaal over een persoon, waarin aspecten van het leven en de identiteit van de informant met een zekere distantie naar voren worden gebracht. Wetenschappelijke distantie en het daarbij horende taalgebruik verhult echter de positie, de aannames en uitgangspunten van de onderzoeker. In aansluiting op de visie van Watson en Watson-Franke (1985) op de relevantie van contextgerelateerde informatie en reflectie op fenomenologische en existentiële uitgangspunten, evenals het idee van gesitueerde kennis van Haraway (1991), voorzie ik daarom in een procesbeschrijving waarin ik mijn eigen verwachtingen en uitgangspunten kenbaar maak.
|
Procesbeschrijving
|
Het werk van Marcel Cobussen kwam voor het eerst onder mijn aandacht in september 2009, tijdens een zoektocht naar literatuur en originele voorbeelden van onderzoek voor mijn bachelorscriptie. Zijn interactieve online dissertatie Deconstruction in Music (2002) en een aantal overeenkomsten in zijn achtergrond en interessegebieden brachten me ertoe om hem te benaderen voor dit onderzoek. Ik deel met Marcel Cobussen een opleiding als pianist, een opleiding in de muziekwetenschap, interesse voor deconstructie, postmoderne filosofie, spiritualiteit en educatie. Daarnaast bleek uit de gesprekken dat we ervaring als freelance entertainment pianist gemeenschappelijk hebben. Ik heb Marcel Cobussen voor dit onderzoek benaderd om meer te weten te komen over de invloed van het bedrijven van wetenschap op zijn muzikale beleving.
'Beleving' is een ongrijpbaar begrip, omdat het verwijst naar iets wat niet statisch, maar continu in beweging is. Een beschrijving van beleving, zoals deze biografie, is niet meer dan een momentopname, waarin het begrip inhoud krijgt op basis van reflectie. Het enige vast te stellen moment is het moment van publicatie, alhoewel de werkelijke momenten van reflectie die meespelen verspreid zijn over de duur van het gehele onderzoeksproces en wellicht al daarvoor. Het enige wat daarbij duidelijk vaststaat, is de inbreng en reflectie van de informant. Van zijn kant dienen alleen de uitlatingen tijdens interviews, tezamen met eerdere reflectie in publicaties, als materiaal waarin aspecten van zijn beleving gevonden kunnen worden. De reflectie van de onderzoeker is daarentegen voortdurend en alomtegenwoordig tijdens en voorafgaand aan het onderzoeksproces tot aan het moment van afronding van deze biografie.
In het proces waarin de biografie tot stand komt is sprake van een dynamiek van controle tussen onderzoeker, informant en omgeving. De onderzoeker enerzijds, heeft controle met betrekking tot het initiatief, de vraagstelling, interpretatie en uitwerking van de biografie. De informant anderzijds, heeft zelf in principe volledige controle over zijn antwoorden. Hij kan er vanwege allerlei achterliggende redenen voor kiezen om een bepaald beeld van zichzelf over te brengen. Wanneer aspecten over beleving zowel in de publicaties als in beide gesprekken naar voren komen, is het mogelijk dat het gaat om een consistent, continu aanwezig aspect van de beleving. Het zou ook kunnen dat het aspect geen deel meer uitmaakt van de actuele beleving, maar dat hij ervoor kiest om vast te houden aan de eerdere reflectie. In het geval van Marcel Cobussen is het niet waarschijnlijk dat hij een standpunt zou verkondigen waar hij niet (meer) achter staat, gezien de grote nadruk die hij in zijn werk legt op het verband met zijn eigen ervaring. Bovendien komt hij er wel voor uit dat zijn idee over postmodernisme en muziek inmiddels veranderd is, wat aangeeft dat hij in staat is om voor herziening van zijn ideeën uit te komen. Naast de invloed van onderzoeker en informant zijn er tenslotte vele omgevingsfactoren die het uiteindelijke materiaal beïnvloeden.
Met het oog op een evenwichtige verdeling van de controle, heb ik getracht mijn sturing minimaal te houden met betrekking tot de praktische organisatie en het verloop van de interviews. Daardoor zijn ideeën die ik vooraf had over de context waarin de gesprekken zouden moeten plaatsvinden niet verwezenlijkt. Ik had bijvoorbeeld graag een gesprek direct aansluitend aan een lessituatie of concertbezoek gehad. In de vraagstelling heb ik zo veel mogelijk aangesloten bij aanknopingspunten uit het werk en de informatie ik over Marcel Cobussen had, bijvoorbeeld zijn publicaties, maar ook zijn interesse voor voetbal. Van hieruit heb ik informatie verzameld rondom de thema´s muziek, beleving en wetenschap in een historisch kader. Tegen beter weten in hoopte ik op zeer spontane, zo min mogelijk filosofische antwoorden op mijn vragen, waaruit ik dan zelf conclusies zou kunnen trekken over zijn muzikale beleving. Marcel Cobussen filosofeert zelf echter al jarenlang over zijn muzikale beleving en zijn bevindingen hierover zijn ook terug te vinden zijn in zijn publicaties. Tijdens de gesprekken verwees hij dan ook regelmatig naar passages, waarin hij zijn gedachten over muziek uiteen heeft gezet.
In het resultaat van dit onderzoek naar muzikale beleving over een persoon die zelf onderzoek doet naar muzikale beleving is sprake van meerdere lagen, waarin de gedachten van de onderzoeker en informant elkaar kruisen, tegenkomen, overlappen en beïnvloeden. Bovendien reflecteren beiden over zowel hun persoonlijke beleving als over muzikale beleving in algemenere zin.